TP ialah singkatan bagi Tahap Penguasaan, iaitu cara Pentaksiran Bilik Darjah (PBD) melaporkan sejauh mana murid menguasai sesuatu standard pembelajaran. Ada enam tahap, dari TP1 (tahu perkara asas) hingga TP6 (boleh menggunakan pengetahuan secara kreatif dan menjadi contoh). TP bukan markah dan bukan gred. Ia menerangkan apa yang murid sudah boleh lakukan.
Artikel ini menerangkan maksud setiap tahap dengan bahasa mudah, kenapa TP3 dianggap tahap minimum, cara guru menentukan TP, dan soalan yang paling kerap ditanya ibu bapa.
Baru mengenali PBD? Baca dahulu Maksud PBD: Apa itu Pentaksiran Bilik Darjah.
TP1 hingga TP6 dalam satu jadual
Jadual di bawah meringkaskan deskriptor umum dalam Panduan Pelaksanaan PBD Edisi ke-2 (KPM, 2019), bersama tafsiran ringkas.
| TP | Deskriptor umum (ringkasan) | Dalam bahasa mudah |
|---|---|---|
| TP1 | Tahu perkara asas, boleh melakukan kemahiran asas atau memberi respons terhadap perkara asas | “Saya kenal.” |
| TP2 | Menunjukkan kefahaman dengan menjelaskan perkara yang dipelajari | “Saya faham dan boleh terangkan.” |
| TP3 | Menggunakan pengetahuan untuk melaksanakan kemahiran atau tugasan pada sesuatu situasi | “Saya boleh buat.” |
| TP4 | Melaksanakan kemahiran atau tugasan mengikut prosedur, secara analitik dan sistematik | “Saya boleh buat dengan betul dan teratur.” |
| TP5 | Melaksanakan kemahiran pada situasi baharu, mengikut prosedur, secara tekal dan bersikap positif | “Saya boleh buat dalam situasi baharu, secara konsisten.” |
| TP6 | Menggunakan pengetahuan pada situasi baharu secara kreatif dan inovatif, menghasilkan idea baharu dan boleh dicontohi | “Saya boleh cipta sesuatu dan bantu orang lain.” |
Deskriptor penuh setiap tahap ada dalam artikel Maksud PBD.
Dua perkara penting tentang jadual ini:
- Ini deskriptor umum. Setiap mata pelajaran mempunyai Standard Prestasi sendiri dalam DSKP yang menerangkan maksud TP1 hingga TP6 bagi tema atau kemahiran tertentu. Guru merujuk Standard Prestasi itu, bukan jadual umum ini, ketika menentukan TP.
- TP bersifat menaik. Murid di TP4 dianggap sudah menguasai apa yang diterangkan dalam TP1 hingga TP3.
Apa beza setiap tahap? Contoh ilustrasi
Contoh di bawah ialah ilustrasi untuk satu kemahiran mudah, iaitu membaca jam. Ia bukan petikan DSKP, tetapi menunjukkan bagaimana tuntutan meningkat dari satu tahap ke tahap seterusnya.
| TP | Apa yang murid tunjukkan |
|---|---|
| TP1 | Menyebut nama jarum jam dan nombor pada muka jam |
| TP2 | Menerangkan beza jarum pendek dan jarum panjang |
| TP3 | Membaca waktu pada jam dengan betul |
| TP4 | Membaca dan menulis waktu dengan langkah yang betul, termasuk “suku” dan “setengah” |
| TP5 | Menyelesaikan soalan waktu dalam situasi baharu, contohnya mengira tempoh perjalanan, dengan tekal |
| TP6 | Mencipta jadual harian kelas dan menerangkan cara membaca jam kepada rakan |
Perhatikan bahawa lonjakan paling besar ialah antara TP4 dan TP5: murid perlu memindahkan kemahiran ke situasi baharu, bukan sekadar mengulang apa yang diajar.
Kenapa TP3 dianggap tahap minimum?
TP3 bermaksud murid sudah boleh menggunakan apa yang dipelajari, bukan sekadar mengenal atau memahaminya. Sebab itu TP3 dianggap tahap minimum yang perlu dicapai.
KPM sendiri menggunakan ukuran ini. Dalam jawapan di Dewan Negara pada Mac 2023, KPM menyatakan seramai 117,656 murid sekolah rendah belum menguasai tahap penguasaan minimum bagi Bahasa Melayu, iaitu murid yang masih di TP1 dan TP2. Bagi Matematik, jumlahnya ialah 151,676 murid. Jawapan yang sama menyebut bahawa Program Literasi dan Numerasi (PLaN) bertujuan memastikan murid menguasai “sekurang-kurangnya tahap minimum (Tahap Penguasaan 3)”.
Maksudnya untuk ibu bapa: anak di TP1 atau TP2 memerlukan bantuan tambahan dalam kemahiran berkenaan. Ia bukan label kegagalan, tetapi isyarat bahawa anak belum boleh mengaplikasikan kemahiran itu sendiri.
Bagaimana guru menentukan TP murid?
Guru tidak memberi TP berdasarkan satu ujian sahaja. Prosesnya:
- Rujuk Standard Prestasi dalam DSKP bagi kemahiran yang diajar.
- Kumpul bukti melalui pelbagai kaedah: lisan, bertulis dan pemerhatian. Lihat 3 Kaedah PBD.
- Buat pertimbangan profesional, iaitu memadankan bukti dengan deskriptor TP yang paling sesuai. Baca lanjut dalam Pertimbangan Profesional dalam PBD.
- Selaraskan melalui moderasi bersama guru lain dalam panitia, supaya TP yang sama bermaksud perkara yang sama di semua kelas. Lihat Moderasi PBD.
- Rekod dan laporkan. TP boleh dikemas kini apabila murid menunjukkan penguasaan yang lebih tinggi kemudian.
TP keseluruhan: apa maksudnya?
Selain TP bagi setiap standard, murid menerima satu Tahap Penguasaan Keseluruhan bagi setiap mata pelajaran. Panduan PBD mentakrifkannya sebagai penentuan satu Tahap Penguasaan dalam mata pelajaran tersebut pada penghujung sesi persekolahan.
Ramai guru mencari “cara kira TP keseluruhan”. Beberapa perkara yang perlu difahami:
- TP keseluruhan ditentukan oleh guru melalui pertimbangan profesional. Ia menggambarkan tahap penguasaan murid secara menyeluruh, berdasarkan TP bagi standard-standard yang telah ditaksir dalam tempoh tersebut.
- Templat pelaporan dan sistem sekolah boleh membantu merumus, tetapi semak dahulu cara ia merumus. Ikut ketetapan panitia dan sekolah anda supaya semua guru menggunakan kaedah yang sama.
- Beri perhatian kepada bukti terkini. Jika murid bermula di TP2 tetapi kini tekal di TP4, TP terkini lebih menggambarkan penguasaannya berbanding purata dari awal tahun.
TP bukan peratus atau markah
Ramai ibu bapa mencari “TP6 berapa markah” atau “peratus TP1 hingga TP6”. Jawapan ringkasnya: TP tidak boleh ditukar terus kepada markah. TP menerangkan kualiti penguasaan, manakala markah mengukur jumlah jawapan betul dalam satu ujian.
Bermula sesi 2024, KPM menukar pelaporan UASA (Ujian Akhir Sesi Akademik) daripada TP kepada peratus dan gred. Menurut Menteri Pendidikan, perubahan ini dibuat kerana ibu bapa sukar memahami prestasi anak melalui TP. Namun PBD kekal dilaporkan dalam TP, sekurang-kurangnya dua kali setahun.
| PBD | UASA | |
|---|---|---|
| Siapa mentaksir | Guru, sepanjang PdP | Ujian akhir sesi |
| Bentuk laporan | TP1 hingga TP6 | Peratus dan gred (sejak 2024) |
| Kekerapan laporan | Sekurang-kurangnya 2 kali setahun | Akhir sesi |
Jadi, slip keputusan anak mungkin menunjukkan kedua-duanya: TP daripada PBD dan peratus/gred daripada UASA. Kedua-duanya mengukur perkara yang berbeza dan tidak semestinya sama.
Tindakan susulan mengikut TP
Tujuan utama TP ialah membantu guru merancang langkah seterusnya. Panduan umum:
| TP murid | Tindakan biasa | Contoh |
|---|---|---|
| TP1–TP2 | Pemulihan / bimbingan | Ulang konsep asas dengan bahan konkrit, kumpulan kecil, latih tubi berpandu |
| TP3 | Pengukuhan | Latihan tambahan dalam situasi berbeza supaya murid tekal dan boleh mengikut prosedur |
| TP4 | Pengukuhan ke arah aplikasi | Soalan dalam konteks baharu, tugasan yang memerlukan murid menerangkan langkah |
| TP5–TP6 | Pengayaan | Projek, penyelesaian masalah terbuka, menjadi pembimbing rakan sebaya |
Contoh ulasan PBD mengikut TP
Ulasan dalam laporan PBD lebih bermakna jika ia menyebut apa yang murid sudah boleh buat dan langkah seterusnya. Berikut enam contoh yang boleh diubah suai. Senarai penuh 120 ulasan boleh dimuat turun di hujung bahagian ini.
- TP1: “Ahmad sudah mengenal huruf vokal dan konsonan. Dia perlu banyak latihan membatang suku kata dengan bimbingan.”
- TP2: “Siti boleh menerangkan maksud pecahan dengan contoh gambar. Langkah seterusnya ialah menggunakan pecahan untuk menyelesaikan soalan mudah.”
- TP3: “Daniel boleh membaca waktu dengan betul. Dia perlu lebih banyak latihan dalam situasi berbeza supaya lebih tekal.”
- TP4: “Mei Ling menyelesaikan soalan wang mengikut langkah yang betul. Cabaran seterusnya ialah soalan dalam situasi harian yang baharu.”
- TP5: “Kavitha mengaplikasikan kemahiran menulis karangan dalam pelbagai tajuk dengan tekal dan yakin.”
- TP6: “Haziq menghasilkan idea projek sains yang kreatif dan membantu rakan memahami konsep. Teruskan peranan sebagai pembimbing rakan sebaya.”
Elakkan ulasan umum seperti “baik” atau “perlu usaha lagi” sahaja. Ibu bapa lebih mudah membantu anak jika tahu kemahiran yang perlu diberi perhatian.
Soalan lazim
Apa maksud TP dalam PBD? TP ialah Tahap Penguasaan, iaitu enam tahap (TP1 hingga TP6) yang menerangkan sejauh mana murid menguasai sesuatu standard pembelajaran.
Apa maksud TP3? TP3 bermaksud murid boleh menggunakan pengetahuan untuk melaksanakan kemahiran atau tugasan dalam sesuatu situasi. Ia dianggap tahap minimum yang perlu dicapai.
Anak saya dapat TP2. Adakah dia gagal? Tidak. PBD tidak mempunyai “lulus” atau “gagal”. TP2 bermaksud anak sudah faham tetapi belum boleh mengaplikasikan kemahiran itu sendiri, jadi dia memerlukan bimbingan tambahan.
TP6 sama dengan berapa markah? TP tidak ditukar kepada markah. Markah dan gred digunakan dalam UASA, manakala PBD menggunakan TP.
Berapa kali laporan PBD dikeluarkan? Sekurang-kurangnya dua kali setahun, biasanya pada pertengahan dan akhir tahun.
Bolehkah TP murid berubah? Ya. TP direkod secara berterusan. Jika murid menunjukkan penguasaan lebih tinggi kemudian, guru boleh mengemas kini TPnya.
Sumber
- Kementerian Pendidikan Malaysia. Panduan Pelaksanaan Pentaksiran Bilik Darjah, Edisi ke-2 (2019), Jadual 3.1 Tafsiran Umum Tahap Penguasaan.
- Utusan Malaysia. “Pelaporan tahap UASA ditukar bentuk peratus, gred”, 18 Mac 2024. utusan.com.my
- The Merdeka Times. “117,656 murid sekolah rendah belum kuasai Tahap 1 dan 2, subjek BM”, 29 Mac 2023 (jawapan KPM di Dewan Negara). themerdekatimes.com
- eCentral. “Pelaporan PBD (Pentaksiran Bilik Darjah), Format & Templat”. ecentral.my